Thursday, September 27, 2007

MANOLO E OS LOBOS

UNA DE LOBOS

En los años 50-60, del siglo pasado, en toda la comarca de La Alta Sanabria, abundaban los lobos, aunque los de Lubián quieran ser ellos solos, el que les llamen “os lobos de Lubián”, no quiere decir nada más que “eles comen a xixa sin pan”.

Como iba diciendo, en Val dos Marcos, por todos los montes serranos del alrededor, era muy raro el día, en el que algún vecino no refería haber visto alguno. La cabaña ganadera era grande, sobre todo la de ovino y caprino, que era la preferida de nuestro amigo lupus.

En los días de invierno, las reses de las sierras bajaban a los valles, y entonces a este magnifico predador no le quedaba más remedio que acercarse a los pueblos, con la idea de ver la forma de dar cuenta, de alguna oveja extraviada, o en su defecto, hincarle el diente a algún perro de caza. Los mastines ya era otro cantar, pues podían cambiarse la tornas, y convertirse el cazador en cazado. Casos de estos se dieron algunos.

En una ocasión, a un vecino del pueblo, se le murió un burro, y el cadáver del animal quedó en “O Camiño Novo”. Los restos de animales muertos nadie los retiraba, pues en un par de noches desaparecían.

Lobos, raposos, garduñas, jinetas, gatos monteses, aves rapaces, daban cuenta del cadáver en un par de días, por lo que no había necesidad de enterrarlos, y al mismo tiempo servia para alimentar a los mencionados comedores.

Sucedió que después de que el sitio donde había estado el burro ya había quedado limpio, un lobo se habituó a rondar la zona por las noches metiéndole el miedo en el cuerpo a mas de uno. Todas las noches rondaba la misma zona: “O rouso do camiño novo”.

Eran noches de invierno, y a la sazón, las heladas eran generosas en dejar hielos.

Una hermosa y gélida noche, con una luna llena, grande como la rueda de un carro, mi amigo, maestro en las artes cinegéticas, y tío, Manolo Paulino, decidió ir a buscarlo, eso si llevando su escopeta del 12, por si era menester saludar al inquilino que se invitaba cada noche.

En el propio “rouso do camiño novo”, había, y creo que aún hay, un castaño “Trobo”, y aprovechando la claridad que ofrecía nuestro satélite, y que el viento era favorable, se metió dentro de la barriga del castaño, se hizo un asiento con unas piedras, y bien abrigado, pues la calefacción estaría alrededor de los siete u ocho grados bajo cero.

Estuvo allí sentado un buen rato, mas de una hora, y el Sr. Lobo no apareció. Decidió marcharse pues el frío era de casi dejarse allí las uñas. En definitiva aquella noche abandonó la garita.

Repitió un par de noches más, con el mismo resultado. El inquilino no aparecía.

Manolo había decidido que aquella seria la última noche que montaría guardia en el castaño. Se abrigó bien pues la luna ya salía mas tarde, y a eso de la media noche, se instaló en el puesto de espera.

Como aprecia que no había movimiento, se recostó contra el tronco del árbol, y con el “tapabocas” que levaba, que le aportaba calorcillo, se quedó un poco amodorrado, tanto que soñó que estaba esperando al lobo y que éste se metía dentro del castaño con él.

De súbito se despertó y justo delante de él, en la abertura del “trobo”, había dos brasas incandescentes en la cabeza de un fenomenal lobo, que le estaba mirando atentamente. Manolo intentó coger la escopeta que tenia al lado, pero con el susto, en vez de cogerla la tiró, el lobo de un brinco desapareció en el monte, y mi tío no perdió el tiempo en disquisiciones, en menos que canta un gallo estaba en casa.

Cuando me lo contó, decía con bastante socarronería :” Nunca se sabrá quien tenia mas miedo, el lobo o yo.”

Un cariñoso recuerdo AMIGO Manolo.

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 20:55:10 | Permalink | Comments (6)

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 20:52:09 | Permalink | No Comments »

Saturday, September 15, 2007

LAGO DE SANABRIA

EL VERDADERO ORIGEN DEL LAGO DE SANABRIA.

Aun se sienten los ecos que se contaban en los “fiadeiros” de la Alta Sanabria, de la verídica historia del origen del lago de Sanabria, que según estas crónicas, originariamente, en lo que hoy es el lago, en tiempos inmemoriales, había un pueblo llamado Villaverde, y lo que ahora es el lago, era entonces un fértil valle y muy verde.

Una cruda noche de invierno, con nieve en los alrededores, nevando, con una gélida temperatura, en definitiva una de esas noches en que todo está aletargado y el silencio se escucha, apareció por allí un peregrino pidiendo limosna. Al peregrino le dieron en todas las casas con la puerta en la narices, tan sólo se compadecieron de él unas “mujerucas”, que estaban cociendo pan en el horno del pueblo.

La mujeres para socorrerlo metieron un trozo de masa en el horno, para que se cociera antes que la hornada y así darle un poco de pan. Sucedió que el trozo de masa introducido en el horno creció de tal manera que no lo pudieron sacar por la boca del mismo. Lo intentaron por segunda vez, metiendo un trozo más pequeño, pero hete aquí que éste creció todavía más que el primero, y para sacarlo tuvieron que trocearlo.

Cuando el pobre peregrino comió, y ante la falta de caridad de la gente de la villa, le dijo a las mujeres que le habían socorrido, que abandonaran sus casas y se refugiaran en un lugar alto pués iba a inundar el lugar.

Una vez que las mujeres del horno hubieron abandonado el mismo,y el pueblo, el peregrino dijo:

 

Aquí clavo mi estacón

Aquí salga un gargallon;

Aquí clavo mi espada

Aquí salga un gargallón de agua.

En ese momento salió de la tierra un “gargallón” de agua de tal magnitud, que en unos segundos, quedo todo inundado por el agua, quedando el lago tal como es ahora.La zona donde estaba el horno no fue inundada, todavía hoy hay una pequeña islita que nunca es cubierta por las crecidas. Desde aquella, todas las noches de San Juan, todo aquel que se acerque al lago y esté en Gracia de Dios oirá tocar las campanas que están en el fondo del lago. Las campanas eran dos y tenían nombre: una se llama VERDOSA y la otra BAMBA. Dicen las crónicas que la VERDOSA, fue sacada del fondo por un toro llamado Bragao, que la pudo sacar, porque nunca había sido ordeñada la madre. Otro toro que intentó sacar la campana BAMBA no salió de las aguas porque su madre sí había sido ordeñada.

La campana que quedaba en el fondo le decía a la que salía:

Tú te vas Verdosa,

Yo me quedo, bamba

Y hasta el fin del mundo

No seré sacada

La Bamba es la que se oye en las madrugadas de San Juan desde la orilla del lago y en la isla donde estaba el horno florecen dos guindos en recuerdo de las dos mujeres que socorrieron al peregrino.

La Ventosa tiene propiedades contra las tormenta pués las ahuyenta colocándola boca arriba.

En la noche del ocho al nueve de enero de 1959, la presa de Ribadelago, se derrumbó, soltando más de nueve millonesde metros cúbicos de agua en el cañón del Tera, inundando de forma inmisericorde al pueblo que prácticamente no tuvo tiempo de reaccionar su gente, muriendo sepultados en el Lago 144 personas, recuperándose solamente 28 cadáveres. Parece ser que alguna persona que había salido del lugar al darse cuenta de que había dejado la cartera en casa volvió a buscarla y no regresó ni la cartera ni él.

El resto es historia conocida, tal como la construcción del nuevo Ribadelago de Franco, que hizo un pueblo nuevo reventando la estética del entorno y haciendo algo que no servia para los intereses de los que habían quedado vivos, que al poco tiempo volvieron al lugar inicial.

 

PARA QUE OS FIEIS, AHORA DICEN QUE EL LAGO ES DE ORIGEN GLACIAR Y EL MAYOR DE LA PENINSULA…., ¡YA!L

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 22:31:12 | Permalink | Comments (8)

Tuesday, September 11, 2007

SANTA INOCENCIA

TEMPOS DE ZERRUNGOIS

Era unha tarde chuviosa como outra calquera, a choiva non era moita pero si a bretema, que non deixaba ver moito mais alo da punta dos pés.

Coma todolos anos por aquelas datas, os rapaces da aldea xogaban cos “ZERRUNGOIS”.

Estes aparellos estaban feitos con cascas de castañeiro, que as sacaban de paus do tal arbore, hos homes da aldea, para facer as “latas” que se puñan nas parreiras para sostelas enriba dos postes.

A casca sacábase-le para que a madeira non apodrecera, co paso do tempo, da chuvia, das xeadas e do sol.

Este, que ahora está escribindo, daquela debia andar por os seis ou sete anos, e como daquela seu pai non tivo necesidade de facer ningunha lata, pois non tiña cascas con que facer o ZERRUNGÓN. Mais eso non era problema para un cativo con bastente imaxinación e recursos para facer o que queria nun momento calquera, e non iba ser de menos que os outros nenos, él teria a seu ZERRUNGON, pois para eso estaban alí os soutos de castañeiros, para eso seu pai era carpinteiro e tiña a machada que mellor cortaba de toda a comarca. Dito e feito, enganchou a machada e ¡veña! A buscar cascas. Teria as mellores pois non eran as que le sobraran a ninguen, eran buscadas apeto para tal cousa.

Gabeou por a lama que fixera a choiva nos prados de Trasil, e no Castro empezou a esculcar peanas dos castañeiros da zona. Tarea ardua pois os castañeiros eran moi grosos e con a casca rugosa, a maioria deles rondaban ou pasaban dos mil anos.(Por certo, ¡cuantas fames quitaron!). Un bon ZERRUNGON debe ser de casca lisiña, cousa que solo se daba nas arbores novas.

En vista de que en Trasil e no Castro, todos os castañeiros eran milenarios e polo tanto a pel tiñan moi rugosa cambio de rumbo.

Enton o inquilino do que estamos a falar colleu outra deriva, alá mais enriba, por debaixo de o Facho, nas vellas leiras de Rebordiño, habia castañeiros novos e coa casca lisiña, e alá que se foi machada en ristre.

Efectivamente, aquel souto de productores de castañas, estaba feito a medida para que se le sacara a casca para facer ZERRUNGOIS.

A tarea, ahora, consistia en escoller o mellor, pois non fixera toda aquela andaina, para non levarse a mellor casca que ia facer o mellor ZERRUNGON.

O ZERRUNGON, debia ter unhas medidas determinadas, aproximadamente unha cuarta de home de largo por cuatro dedos de ancho, non debia ser nin demasiado gordo nin demasiado delgado, e decir tiña que ter as medidas exactas, pois por algo saira da casa a buscala mellor materia prima con que facelo.

Atopou o castañeiro adecuado, tiña a casca lisa e xa debia ter un dedo de grosa. Meteu-le a machada e, ¡Valanos Deus!, saiu demasiado estreita. Bueno no hai problema o arbore era o suficientemente gordo xa como para non poderle sacar outro cacho. Veña mais casca, e mais do mesmo, asi tres veces seguidas. Por fin saiu de forma axeitada.

O castañeiro, quedou moi bonitiño, pois na zona donde le sacara o casca quedou brilante, e creo que bastante mellor do que estaba antes.

Xa era hora de voltar a casa, e poñerse a confecionar o xoguete.

Cando chegaba a casa estabame esperando miña nai Dolores, debaixo das parreiras da porta de miña tia Cecilia, e eu todo fachendoso camiñei hacia ela coa idea de ensinarle a miña xoia. Mais a vida da sorpresas de cando en vez, e nada maís acercarme a nai deume unha labazada, e un par de berros decindo que porque andaba a desgraciar castañeiros. Tentei decirle que eu non lle fiexera nada a ningún castañeiro, que solo le quitera a casca para facer un ZERRUNGON, e amoseile o cacho de casca que levaba na man. Outra labazada mais e maís berros chamandome asesino de castañeiros.

Non esperei por maís, boteime a correr e escondinme no Minoco, hasta que pasara a tormenta.

Estando ali, escondido, cavilei en como padia haberse enterado a miña nai de que eu le sacara a casca a un castañeiro, e sobor de todo, ¿por qué raios se poria así?.Eu estaba mollado e miña nai viase que nos saira da casa, pois ainda levaba postas as alpargatas. As nais teñen ollos que sempre ven o que fan os fillos. A miña creo que tiña poderes extrasensoriales, e columbraba todo o que eu facia.

Chegou a hora da merenda, e xa estaba na casa meu pai, que xa estaba informado de todo, e preguntoume polo ZERRUNGON, creo que con un chisquiño de sorna, e eu dixe-le que o cacho de casca que trouxera, xa estaba feito cinza pois a mamá meterao no lume. Meu pai soltou unha risotada e liscou da casa, mentras a miña nai o abroncaba por rirse en vez de rifarme e darme con a pucha.

Cando saia pola porta meu pai, dixo: a culpa non é do rapaz, ¡e de quen o viu e non o avisou de que ia a escarallar o castañeiro! ¡Hai demasiado c……….zo, solto e nembargantes van a misa todolos dias!

Non entendin moito todo aquello, pero quedei contento de que o Pepe non me fora a chepa.

Vintetantos anos mais tarde, miña nai, deume a solucion o problema, antes xa me enterera que non se le pode sacar a casca a ningún arbore, porque senon morre, (por certo aquel non morreu, e enriba era da familia) e desveloume o misterio de que cando cheguei xa sabia o que fixera : Un veciño da casa vira todo o acaecido, mais non dixo nada porque os castañeiros deporbaixo dos nosos eran del, si se secaba o noso mellor para él. E correu a decilo no fose a pensar meu pai que fora él.

A UN NENO HAI QUE AVISALO CANDO FAI ALGO MAL, SEGURO QUE O ENTENDE.

  • O veciño ahora ten vintedous anos mais ca min, xusto os mesmos que daquela.
  • Queda perdoado.
Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 12:05:21 | Permalink | Comments (4)

Saturday, September 8, 2007

OTRA DE PERROS

En éstas vacaciones, Angela y yo no hemos casi parado, que si cortar silvas, corta pudias , en definitiva intentar arreglar lo que será el jardín botánico del futuro, y entre corta y corta a visitar castros, mamoas, calzadas romanas y todo lo que oliese a civilizaciones pasadas, pues lo de meternos en el río Tuela era para gente muy preparada física y psíquicamente aparte de tener o bien sangre fría o un traje de tungsteno.

Faltando cuatro días para regresar a Vigo, una tarde fuimos con unos amigos portugueses y un amigo de La Gudiña, pues los primeros querían geoposicionar una calzada romana existente entre los pueblos de A Esculqueira y O Tameirón. Por cierto en este último pueblo nació el único santo gallego, un día contaré la historia, que nos relataron.

Habíamos quedado en encontrarnos en un bar de A Esculqueira por la tarde, y como habíamos salido con bastante antelación, decidimos ir por una carretera secundaria para investigar la zona. Esta carretera es la que une Chaguazoso con A Esculqueira.

Aproximadamente a mitad de camino entre los dos pueblos, hicimos un alto para estirar las piernas y al mismo tiempo regar unas urces que por allí había.

Como habíamos parado el motor del coche, desde el mismo nos pareció oír unos lamentos.

Me fui acercando hacia el lugar de donde provenía, una especie de gemido, al principio muy poco audible pero después de acercarme un poco más fuerte. Avancé entre el monte y las zarzas existentes y de repente salí corriendo hacia el coche pues cogí un poco de miedo. Había vislumbrado un cachorrillo de color oscuro y bastante gordito, que me dio la impresión de que era un lobezno. Busque un palo para defenderme por si estaba cerca la madre y se le ocurría no entender mi curiosidad hacia el cachorrillo.

Pronto salí de mi engaño, pues al acercarme más, un hermoso perrito se me metió entre la piernas y no paraba de llorar. Al lado había una caja de cartón, en la que lo habían trasladado hasta allí, eso si, el pedazo animal que lo había abandonado, con perdón de los animales, le había hecho un agujero para que pudiese respirar bien, mejor que la muerte fuese lenta que repentina, pues en medio de ninguna parte nadie que no hubiese hecho lo mismo que nosotros lo habría encontrado.

Angela y yo decidimos adoptarlo temporalmente con la idea de buscarle un posible dueño, aunque ya comentamos que nos íbamos a meter en un problema, pues cuando lo necesitas, nadie se quiere responsabilizar, y nosotros en Vigo no podíamos tenerlo, temíamos que al final lo tuviésemos que llevar a una perrera.

Los días que estuvo con nosotros en casa nos dimos cuenta de que era un perro muy inteligente, y que a pesar de no tener todavía dos meses aprendía cosas rápidamente, incluso a no mamar en una perra cascarrabias y que no estaba parida.

En definitiva, al final el desenlace fue muy feliz, se lo dejamos al VETERINARIO, y un amigo en la Gudiña.

Quiero desde aquí darles las gracias, sé que no leerán este blog, pero queda escrito, y si alguien que conozca el pueblo de la Gudiña lo lee que le diga: MUCHAS GRACIA

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 15:48:12 | Permalink | Comments (8)

Thursday, September 6, 2007

VISITAS ESPERADAS EN EL VAL DOS MARCOS

Bien, de nuevo metidos en la vorágine de la rutina que nos depara esta civilización que nos está tocando vivir, después de unos días de vacaciones en Val dos Marcos en los que hubo de casi todo,agradable, menos agradable, noticias, tormentas, paseos por los montes de los alrededores buscando indicios de restos de civilizaciones de nuestros antepasados, castores, calzadas romanas, leyendas, y participar en alguna manifestación solicitando mejoras para los pocos habitantes fijos que van quedando en la zona, ahora nos queda recordarlo y ver la manera de relatarlo de la mejor manera posible. Y como con casi todo, hay que empezar por algún acaecido, yo he decidido hacerlo por la visita de unos ilustres jóvenes que se han dejado caer por las tierras de mis antepasados, que nos han alegrado las horas que estuvieron con nosotros y que desde aquí mismo agradezco su visita, la cual espero que no sea la última y que no hayan quedado demasiado defraudados.

Photo Sharing and Video Hosting at Photobucket
Parte, o todo el personal camino de “A PORTELIÑA”, donde iban e instalar el campamento,para dormir donde al final, creo que casi no durmió nadie. Acostarse tarde y querer dormir por la mañana cuando el sol ya lleva una altura regular y en el mes de Agosto, es una tarea ligeramente complicada y más si estamos a una altura de más de 900 mts., y orientados precisamente al oeste.

Photo Sharing and Video Hosting at Photobucket
Momentos en los que el servicio de habitaciones estaba preparando las ídem, con las consiguientes discusiones profesionales, de, si la sábana debe ir aquí o la colcha allí, o déjalo tú que no tienes ni idea, grandes momentos para la posteridad, y para aleccionar al mundo mundial de cómo se monta un campamento.

Photo Sharing and Video Hosting at Photobucket
Como decía al comienzo, espero que todos lo hayan pasado, cuando menos, regular, y que en próximas ocasiones todo el servicio de atención al cliente funcione bien.

Photo Sharing and Video Hosting at Photobucket

Un abrazo para todos, y repito:GRACIAS POR LA VISITA.

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 20:43:22 | Permalink | Comments (8)

Saturday, September 1, 2007

CARTA DE BALEL A XERIA

CARTA, I, O XERÍA

Querido Xería: Xa se fixo unha presada de tempo dende a última vegada que nos ollamos, e dende a derradeira e última vez non voltemos a falar.

Dende aquela, teño un feixe de caralladas, é non tan caralladas, que te contar; unha delas é que a informática, cousa caseque incipiente cando te fuches, correu coma a augua do Tuela, camiño do Atlantico. Evoluccionou moitísimo (moitismo, diría meu sogro), tanto que o teu afillado, fixo unha carreira relacionada co tema, e o máis grave; eu collinle un gustiño a escreber nun medio que nos proporcionou a davandita informática, chamado Internet no que seica pode chegar a leer todo o mundo; A ver se hai sorte e ti chegas a leelo.

Teño unha presada de cousas que contarte, máis ireino fecendo en sucesivos blogs(e como se chaman ahora, unha especie de cartas, que se mandan o ciberespacio,) xa che direi noutra que quere decir esta última palabra, ahora non teño un diccionario a man.

Como vai tanto tempo, as novas foronse acumulando e son demasiadas para contarchas de unha sola vez. Polo tanto, creo que vou a encetalas polo final, e decir, levandole a contraria o decorrer do tempo e o propio Cronos.

Neste mes de Santamariña, estivemos a meirande parte del, no noso pobo, o que ahora está incluido nunha comarca chamada Alta Sanabria, coma se nos non soupesemos que aquello é o Barrio de San Cibrao, e que dende vai tempo temos a idea de facelo Republica Independiente.

Foi un mes bastante anormal, no que a climatóloxia se refire, din que é cousa do cambio climático, que se o home con a sua irresponsabilidade está levando a terra a unha desfeita, que se o home fai ou deixa de facer, máis, entre nós , eu penso que en todo esto hai moita fachenda por parte da humanidade. Ä terra non lle van facer nada, ten medios para defenderse, incluso o de facer desaparecer a ese parásito que ten enriba chamado home.

Ben, voltando a nosa terra, quero decir aldea, direite que por alí as cousas cada vez van a menos.Xa debe ir para un cuarto de seculo que alí non nace ninguén. Dentro de pouco aquelo estará medio habitado no vrao, e no inverno será un pobo fantasma. Como dixo alguén: Os novos morren todos, e vellos non queda ningún.

O día 16 de Agosto, fumos a Lubián, o Justo, a Angela e mais eu, a berrar nunha manifestación para pedir mais medios senitarios e unha ambulancia para a Alta Sanabria(Lubian, Hermisende, Porto e Pías)

Foi xente das aldeas dos alrededores, non todos os que deberian, pero menos dá unha pedra.

Alí tamén estaba o noso amigo Horacio, que ahora anda metido na política. Estivemos falando da necesidade de que as autoridades nos fixeran caso, pois a poboación cada día é mais vella, pero as esperanzas de que boten unha man é escasa. Os politicos teñen outras cousas que facer e non poden perder o tempo en atender a xente, pois os vellos solo saben lamentarse e pedir o ouro e o mouro.

O asunto é, que , dali a sete días, despois de estar entrenando no toque da gaita, o Horacio, de repente tomou as de Villadiego, para o mesmo lugar donde estás ti.

Como ti xa levas un tempo por ahí, ó mellor podesle botar unha man neso da adaptación, e que non se senta demasiado despistado.Xa sabes que as veces estaba bárbaro para as perdices, e o mellor podedes dar unha volta tras delas.

Bueno rapaz, por hoxe creo que xa está ben, da recordos a familia que está por ahí, e nunha próxima misiva contareite mais cousas.

Un recordo agarimoso de teu irmán.

BALEL.

Posted by xabresdateixeira@mundo-r.com at 21:55:18 | Permalink | Comments (4)