30/10/2008

 LENDAS GALEGAS, O PARECER REAIS COMO A VIDA MESMA

 

Buscando cogumelos polas terras de Cerdedo, aproveitémola ocasión para ver unha calzada e unha ponte romana, que se da conta delas nun sinal posto no medio do pobo.

 O sinal indicaba hacia abaixo, mais como caseque sempre me pasa, nunca estou seguro de se hai que ir por eiqui ou por alí.

 Como cerca habia un bar, decidimos entrar a pescudar, e de paso a beber un cafeciño, a fin de contas xa comeramos, por certo moi ben e a beira do rio.

 Habia, dentro do O Bodegón, tal é o nome do bar, unha muller detrás da barra e dous clientes.

 Despois de pedir un par de cafés, preguntemos por donde se ia a calza e a ponte romanas. Resposteronnos que pola rúa que percorría por diate do bar, e que a mesma nos levaria a ponte e mais a capela de San Antón.

 A calzada inda que está enlastrada, non me pareceu romana, podaque transcurra sobre unha, e a ponte tamén creo que é medieval, seguramente feita sobre unha romana.

 Entonces as tres persoas que estaban dentro do establecemento, de forma sinxela e amable contaron-nos dúas histórias referidas a capela e ponte, moi bonitas, e bastante comuns no acervo tradicional galego.

 As persoas que falaban con nos, terian entre os sesenta e setenta anos, e contarón que cando eles eran mozos, cada vez que unha muller non era quen de ter un fillo, é decir aquelas mulleres que estando preñadas abortaban  cando volvian a estar grávidas de sete ou oito meses, ian de noite acompañadas de algún familiar, hasta a ponte donde a primeira persoa que pasara pola mesma tiña que apadriñar e bautizar ali mesmo a criatura que levaba dentro.

 Parece que a xente, como xa era sabedoira do rito, non puña pegas, collía agua do rio e bautizaba a criatura, da que despois debia ser o padriño ou madriña, cando, unha vez nacido, fora bautizado. Parece que podia delegar o apadriñamento noutra persoa, e así podia selo aquel ou aquela que os pais desexaran.

 Entonces un dos homes contounos, refrendado pola afirmación do outro home e da muller do bar, que unha parella da zona tivera dezaoito fillos, quince dos cuales foran abortos. Non quixemos preguntar se os que naceran foran bautizados antes de nacer.

 Outra das historias que nos contaron, referida a capela de San Antón, era de outro xeito, dixeramos que premonitório.

 O parecer nunha romeria celebrada na capela, despois de troular, as tantas da noite cada quen marchaba para a súa aldea, como se adoitaba facer daquela, mozos e mozas xuntos polas corredoiras, hasta os puntos donde os camiños de unha e outra se cruzaban, lugar donde se despedian pensando xa noutra romería e apalabrandose para verse de novo.

 Nunha destas despedidas, parece que un dos mozos, le dixo as mozas de un dos lugares: De todos nos, unha vai desaparecer do rebaño.

 Efectivamente, despois de pasado un tempo, unha das mozas, parece que morreu, o que non me quedou moi claro foi en que circunstacias. Crein entender que algo extrañas.

 Saúdos a toda aquela xente, daqueles anos, da zona de Cerdedo.

Ponte e Capela-Cerdedo


Posted by Xabrés da Teixeira at 22:21:40 | Permanent Link | Comments (0) |

28/10/2008

CAPITÁN ARAÑA

¿QUEN QUEIMA O MONTE?

 

 Era un home mais ben alto, delgado e con un corpo no que estaban cinceladas as marcas da fame. A fame deixa a súa marca nos corpos e nas facianas do mesmo xeito que os antigos arxinas a deixaban nas canterías que labraban.

 Consevaba todo o cabelo, caseque louro é que algunha vez fora un cabelo envidiado.

 En definitiva era o que se dí un bo mozo. O seu nome era O Toño, irman da Tresa.

 Esta muller, tiña outro irman, na Teixeira, e ela estaba casada cun hojalatero portugués que todo o mundo o conocia por o Zé da Tresa.Algún dia falarei de este home, pois baixo o meu punto de vista, estaba bastante cerca de ser un sabio.

 Outros nomes polos que era conocido o amigo Toño eran; Remelón, porque nalgunhas circunstacias remelaba moito os ollos, e tamén como Capitán Araña, supoño que polas súas fantasías de tipo bélico.

 As referencias que teño son que súa nai era da Teixeira e seu pai de Hermisende. Polo que se decía, sempre tivera unha eiva de carácter psicolóxico, o que hoxe se chama unha disminución psiquica. En definitiva, un retrasado mental nun grao bastante grande.

 Esta eiva psicolóxica, no le serviu de nada na guerra do trinta es seis. Foi reclutado e os chamados nacionanais fixeron-no ir o frente, podaque, ó peor, fora por algun patriota que preferiu quedar na casa, pois desde ela arreglaba mellor as cousas.

 Pasou a Guerra e o noso amigo voltou ao seu axuntamento, despois de unha larga estancia nun hospital, pois fora atrapado por unha descarga de mortero, no lugar donde estaba. En resumen, parte da metralla instalerase-le na caluga. Non abondaba coa eiva psicolóxica, que tiña que coller tamén unha eiva física.

 Polos anos cincuenta, volteron ós lugares aqueles que estaban nas filas vencedoras , é a maioría foron sacando paguiñas, creo que por lambecús.

 O noso amigo, ninguen le solicitou unha paguiña, ou si la soliciteron, él non a cobraba.

 Ganábase a comida, indo de criado de uns e de outros, sobre todo daqueles que entonces estaban considerados e tiñan vacas que apacentar. Tiña un verdadeiro problema, él seguia no exército e sempre compria ordes, ainda que agora so saian da súa cabeciña escarallada. Cando o tiña a ben, liscaba e deixaba o patrón composto e sen vaqueiro gratuíto. ¡Que ben facia!

 Nunha ocasión, ao final dun vrao, o lume inzou en Lagoas, e con vento do suroeste, gatuñou polos Caldeiros, Rechouso, é camiño da portela da Canda, facia fume, e nunca mellor dito.

 Queimabanse os pinos da Repoblació Forestal, e aquello no se podía consentir.

 O alcalde de turno no axuntamento, coma sempre atento as intrucións que podian vir de arriba, movilizou o concello que xunto con a Garda Civil, foron a ver como ardía o monte.

 Aquello alguen o fixera, habia que buscar o incendiario.

 Averiguacións por eiqui, averiguacións por alí, e a parella encargada de investigar o asunto, chegou a conclusión de que aquel día, en Lagoas so estaba o Capitan Araña, apacentando unhas vacas.

 Busqueron ó que tiña todas as papeletas como posible autor do desaguisado, e pregunteronle se fóra él quen prendera lume, o que contestou :NATURALMENTE.

 Detuveron ó interfecto, e escolteron-no hasta a Puebla, donde estaban os Xuzgados.

 Presenteron ao noso amigo o Xuiz, supoño que coa denuncia correspondente, e o Xuiz, con bastante bon critério fixole unhas preguntas o Capitan Araña, que así se presentera cando le preguntou a profesión.

 Mosqueado pola contestación, o Xuiz, preguntoule que, ¿Por qué le prendera o monte?. A contestación foi sinxela e se lugar a dúbidas: ¡ PARA VELO ARDER!

 O Capitán Araña chegou a aldea bastante antes que os guardias que o levaran ós Xuzgados, éstes tiveron que convencer  o Xuiz de que aquelo fora un erro, pois él queria enchirolar a parella.

 ¡Que Deus te teña na gloria, amigo Capitán Araña!

Posted by Xabrés da Teixeira at 21:59:51 | Permanent Link | Comments (0) |

27/10/2008

ARRIBES DEL DUERO

 

 Hoy, leyendo un comentario que agradezco, de el hijo (o pequeno) de Xon y Serafín en este humilde blog, de un Xabrés que presume de tal, voy a contar un viaje que hicimos este verano por las Arribes del Duero.

 La relación de este comentario con los amigos de Semurandar y en particular a Pateos y Empapuces, magnifico blog que sigo desde hace tiempo, cuando en una de sus entradas nos habla de la Mula de Villardiegua.

 Como decía al principio, en este Agosto ppasado, después de una breve estancia en la capital del reino, Magerit, (¿les joderá mucho a algunos dirigentes políticos, el nombre árabe? Regresamos por Salamanca con la idea de llegar a Val dos Marcos por el Parque de Montezinho.

  Como nos caía de camino, decidimos visitar la zona mencionada, entre las provincias de Salamanca y Zamora. Referiré nuestras experiencias sobre la zona en otro  comentario que escribiré con un poco más de tiempo (aunque nadie se lo crea, el escribir aquí es a costa de quitarle unas cabezadas a la siesta), ges el asunto lo merece, pero hay que revisar las fotografías para refrescar la historia.

 Ahora quería referirme a una cuestión que me quedó grabada en lo más céntrico de mi disco duro, y que no quiero dejar pasar, sin gritarlo Urbi et Orbi.

 A lo que me estoy refiriendo es a la GENTE que habita la zona, ante la que hay que quitarse el sombrero, hacer reverencia y solicitar un poco de su sabiduría y humildad, que al final conforman una forma de vida casi olvidada, y que, seguro que si cundiera haría la vida más amable y ¿Por qué no decirlo? Mejor en este Planeta.

 En Fermoselle, un bellísimo pueblo zamorano en límite con Miranda do Douro en Portugal, mediando el el  río Duero, las personas que lo habitan son algo FUERA DE SERIE. Cuando deambulábamos por sus retorcidas y empinadas calles, tanto si era por la mañana, al medio día con un sol de justicia, o por la tarde noche, siempre sucedía lo mismo. Veíamos una persona en un soportal, una ventana o caminando en dirección nuestra, ya habia una persona dispuesta a hablar con nosotros, la sonrisa en su cara y la expresión de amigo, ya estaba sembrada. Creo que seria un insulto y un pecado capital, pasar por delante de aquella gente y no hablar con ella. ¡Buenos días!, ¡Buenas tardes!, te llevaban a una pequeña conversación donde te ofrecían información sobre la zona y sobre lo que quisieras preguntar.

 ¡Si alguna vez, pasáis por la zona, hablad con toda persona que se os cruce!

 En Villardiegua, un pueblo donde los restos arqueológicos están en todas la edificaciones, que cerca hay un castro prerromano sobre el río Duero, y el famoso verraco “La Mula”, no es una excepción con sus gentes.

 Perdían el tiempo con nosotros dándonos explicaciones, incluso, una señora nos habló de la vida de su familia antes y ahora. Antes muchos en la casa, trabajo poco productivo y ahora estaba solita, aunque eso sí tenia un hijo que todas o casi todas las semanas se acercaba desde Valladolid a visitarla, y hacer vino como el de “antes”.

 Desde aquí quiero rendir un homenaje a todas aquellas personas que residen allí, y que gracias a ellas la comarca es así de acogedora, y que nosotros debemos estarles agradecidos y si fuere posible abrazarles desde el fondo del corazón.

Arquitectura en Fermoselle

 

 

Posted by Xabrés da Teixeira at 15:53:56 | Permanent Link | Comments (0) |

26/10/2008

  BUSCANDO SETAS Y ENCONTRANDO PETROGLIFOS.

 

 Ayer sábado 25 de Octubre de 2008, salimos de Vigo, con la idea de localizar alguna seta, y siguiendo la recomendación de mi amiga Marta nos acercamos a Cerdeda.

 Después de recorrer alguna praderia de la zona y recoger una docena de lepiotas, decidimos que ya teníamos bastante y regresamos hacia Pontevedra, con la idea de parar en cualquier lugar interesante, bajo el punto de vista, cultural o turístico.

  Al pasar por un punto del concellos de Cotobade, vimos una indicación hacia unos petroglifos denominados Lombo da Costa.

  Después de descubrir un sendero que circula por el medio de los “toxos”, conseguimos llegar al punto indicado.

  Descubrimos un afloramiento, francamente espléndido, y con grabados muy bien conservados, con los famoso laberintos y figuras zoomorficas.

 Como creo que una imagen vale más que un “feixe” de palabras, aquí os dejo unas imágenes del petroglifo.Si presionais sobre la imagen se amplia y podeis ver otras que he publicado en Photobouquet.

Viasta general afloramiento.

Posted by Xabrés da Teixeira at 15:00:14 | Permanent Link | Comments (1) |

23/10/2008

RECUERDOS DE ALDEIAS TRASMONTANAS II

 

(Riu Tuela)

 Continuando con los recuerdos de la tierra de mis antepasados y de todos los antepasados de Val dos Marcos, a los que rindo desde aquí pleitesía, hoy continuaré con lo que podría ser una comparación de lo que era el río Tuela y lo que es ahora.

  Espero ordenar un poco las cosas, pues se amontonan en mi mente vivencias y recuerdos contados por nuestros abuelos de los que no me gustaría olvidarme.

  Al referirme al Tuela querría hacerlo desde su nacimiento hasta que se introduce en Portugal, concretamente hasta “O Cunqueiro”, en la aldea de “ Moimenta” perteneciente al concello de Vinhais y uno de los pueblos más emblemáticos del Parque Nacional de Montezinho. Aunque como lo que más conozco, es el tramo de A Tuiza (Lubián) hasta Cancelada justo en la “raia”, será de este tramo del que hablaré más.

 Comenzaré por un bivalvo que hasta hace muy poco, años sesenta del pasado siglo, era común en la parte mas baja del río. Estoy hablando del mejillón de río, también llamado náyade de río, cuyo nombre científico es margaritifera margaritifera, es un ser que vive más de ciento cincuenta años, lo que le sirve a los científicos para estudiar los ciclos y cambios en los ríos, pués cada año lo lleva marcado en sus conchas. Habita aguas frías, limpias y oxigenadas, y  solo en ríos con salmónidos, es por lo tanto un exponente de la pureza de las aguas donde se reproduce.

 En el Tuela, yo, los he visto y cogido con las manos, desde el pozo “dos Olmos”, nas Barreiras, pozo de Veigadiz, a Ponte, os Berbeiros hasta Chaguazais, de aquí para arriba no los he encontrado nunca. Este verano pasado e intentado localizar alguno en O Pozo das Conchas, que debe su nombre a este bivalvo, y no he podido encontrar ninguno lo que casi nos está diciendo que están desaparecidos o en vías de ello. Parece que es un buen elemento para el estudio del cambio climático, precisamente por su longevidad y poder estudiar sus anillos de crecimiento.

 Creo que en Portugal le llaman Rascas.

 Es bastante probable que esté en vías de desaparición en el Tuela español

 En una información de la Consejeria de Agricultura y Medio Ambiente, se habla de él en el río Tera y Rionegro, alguno mas de la zona de Sanabria, pero el del Tuela no se nombra. No sé si es por que no saben de su existencia, lo dan por desaparecido, o simplemente no les interesa saberlo.

 Su aparente desaparición se inició en los años setenta a raíz de la construcción de los puentes sobre el Tuela. Parece que este “curruncho” de la Alta Sanabria no interesa mucho, por los páramos castellanos.

  Otra especie en vías de desaparición es “A Miorla Truteira” o mirlo acuático en castellano, cuyo nombre científico es “cinclus cinclus”, es también una especie que actualmente se ve muy poco en el Tuela. Recuerdo que en mis años de chaval, en el puente entre Sancibrao y Hermisende, en los huecos de la estructura del andamiaje para la construcción del puente, había un nido en casi todos, hace años que no los veo. Ahora son de “rabo ruzo”.

 En verano su vuelo rasante sobre la superficie del río y su forma de cantar eran característicos y siempre alegraban a uno el corazón al verlos y no digo localizarle algún nido en medio de una corriente, siempre expuesto a que una tormenta hiciera crecer el nivel de agua y el nido fuese anegado.

 En el último estío solo he visto una pareja en Veigadiz, aunque, cada vez que iba de pesca, prestaba atención para ver si localizaba alguno.

  Me temo mucho que le está sucediendo lo mismo que “as conchas”.

  Lamento no tener mejores noticias sobre las que daros una alegría, pero me parece que las siguientes entregas seguirán el mismo camino.

  Continuará……

 

Posted by Xabrés da Teixeira at 18:53:30 | Permanent Link | Comments (0) |

22/10/2008

 RECUERDOS DE ALDEIAS TRASMONTANAS.-

          (Introducción advertencia)

Vive Dios, que me gustaría contar cosas de las aldeas de mis padres y abuelos, que en definitiva están casi todas en la Alta Sanabria y que si tengo suerte podré ir relatando, pero mi gran problema es saber en que idioma debo hacerlo.

 Como generalmente, domino mal todos los idioma, he tomado una decisión salomónica; la narración la haré en el idioma que mejor crea que va al caso. Los diálogos, tal cual como se hablaba y en el idioma del personaje que corresponda, y la misa en latín.

                 CAPITULO I.

 La aldea se asienta sobre un promontorio alargado, que baja desde O Ladeairo, casi hasta el río Tuela, bordeada por un pequeño regato que desemboca en el río en el lugar llamado Casares y que arrastra las aguas desde a portela de Rebordelo por su margen izquierdo y las del Carballal y Trasil por la derecha.

 El pueblo se asemeja a un tren subiendo hacia O Camiño Novo, arrastrado por una locomotora de la que hace las veces la iglesia. Una iglesia terminada en el siglo XVIII, según el libro de los párrocos, encontrado entre los restos de la casa rectoral caída.

 La iglesia está dedicada a San Cipriano, aunque la devoción a la Virgen del Rosario es excepcional, quizás por ser una fiesta menos oficial que la del santo, pués originariamente había una cofradía que promovía los ritos religiosos dedicados a la Virgen.

  Había una capilla, dedicada a Santa  Catalina, que antes del año 1.950, ardió, no quedando en la actualidad casi nada.

 En la época de la posguerra, el pueblo estaba habitado por medio centenar de vecinos, mas un puesto de Guardia Civiles de fronteras, igual que en todos los pueblos fronterizos, cuando había suerte también había una maestra, mejor dicho abría la escuela una mujer que había sido de la sección femenina, muchas de ellas, se decía que no eran maestras. Casi todos los maestros eran republicanos  y habían sido depurados.

 En el pueblo se vivía de una cabaña ganadera pequeña, una agricultura de subsistencia, y se hablaba de que había algunas personas que se dedicaban al contrabando, aunque creo que siempre en pequeña escala, unos kilogramos de café, jabón, y poco más. Los grandes contrabandistas estaban fuera y solían ser gente respetada, por allí solo había la mano de obra de los mimos; los encargados de transportar lo que ellos decidían con sus colegas portugueses.

 Años más tarde hubo por la zona de As Frieiras y Sanabria una pequeña mafia de “pasadores” de portugueses para Francia, que en la mayoría de los casos, después de cobrarles fuertes cantidades de dinero, los dejaban abandonados, por las montañas leonesas y en algunos casos muy cerca todavía de la frontera portuguesa. Eran las “pateras” de la época.

 La zona del Valle del Tuela, con ser una zona deprimida y pobre, en aquella época todavía contrataba alguna mano de obra en Portugal, lo que daba la  idea de que en la nación vecina y sobretodo por la zona de Tras os Montes, la pobreza era un poco mayor.

 La iglesia católica con sus curas al frente, era la encargada de velar por las buenas costumbres y moral de los ciudadanos, ayudada por algún falangista y por algunos carabineros.

 La iglesia de aquella todavía tenía su poder casi intacto, solo diré que el certificado de buena conducta lo expedían ellos, y económicamente no les debía ir muy mal, pués había un cura para San Ciprian y Hermisende y otro para Castrelos y A Teixeira.

 Continuará…..

 

Posted by Xabrés da Teixeira at 22:24:04 | Permanent Link | Comments (0) |

21/10/2008

¿ESPIRITISMO?

 

 

 Yo no sé, si todos los amigos que a veces os pasáis por este blog, conocéis mi afición de hablar con los muertos, mejor dicho escucharlos, con los pájaros, y cualquier animal que se deje.

 Bueno si no lo sabéis, yo os lo cuento, y a partir de ese momento ya no podréis, jamás, decir lo mismo.

 Cuando voy a Val dos Marcos, una de mis pasiones es comunicarme con nuestros antepasados, algún día os contaré como se hace, y también alguno de nuestros diálogos, pues aunque parezca mentira se aprende mucho y se conocen muchas cosas.

 No penséis en cosas raras como psicofonias, ouija, u otras cosas semejantes, para hablar con los muertos solo hace falta creer, estar sereno y en silencio total todo lo que nos rodea. Por lo tanto diría que a la tres de la madrugada es una buena hora y la cima de una montaña o un camposanto para los que no les guste caminar, una buena concentración, y comenzar uno mismo el dialogo.

 Otro sí, jamás habléis en voz alta. Todo debe ser de mente a mente.

 El caso es que, no sé si por deformación en este  tema, o no sé por que, ahora me empieza a suceder que entablo comunicaciones a plena luz del dia y en lugares de los llamados centros de trabajo.

 Veréis: hace unos días, por dos veces consecutivas, me ha sucedido.

 Fui a un centro de trabajo a resolver unas cuestiones con los gestores del mismo, y en ausencia de éstos me recibió otra persona, que amablemente me ayudó con la resolución de la cuestión que me llevaba allí.

 Bien –le dije- muchas gracias por tu ayuda, y ya nos veremos. Entonces, la persona en cuestión me dijo que él no estaba allí y que una vez que yo me fuese, la reunión para él no había existido y que a nivel oficial, nunca me había visto ni yo a él.

 Con la segunda persona, me sucedió lo mismo, cambiando el lugar y los motivos, pero el final fue el mismo. No me habían visto y a nivel oficial aquellas reuniones no existieron.

 ¡Corcholís!, pensé. Ahora mis amigos los muertos, empiezan a coger formas humanas, y casi seguro que me quieren gastar una broma.

 Como los asuntos eran importantes para mí, a la primera oportunidad llamé a los responsables de aquellos centros de trabajo, y les pregunté si la cuestión estaba zanjada, a lo que me contestaron que sí.

 ¿Por qué lo preguntas?

 Le explique la entrevista fantasma, y allí se aclaró casi todo: Es que con esto de la crisis los he mandado al paro, pero siguen trabajando por un poco menos de dinero y me ahorro la seguridad social. Que quede constancia que esta conversación nunca ha existido y a nivel oficial, tú y yo nunca hemos hablado de esto.

 ¡Coño!, estoy preocupado. O bien hay una epidemia para mi desconocida, o mi comunicación con el mundo del Hades me juega malas pasadas.

 ¿Creéis que debo ir a un especialista?

Posted by Xabrés da Teixeira at 21:54:33 | Permanent Link | Comments (3) |

17/10/2008

TAMEN SE VIA POLOS OUVIDOS

TEMPOS DUROS CARQUEIXEIROS-

 

 Hoxe quero, dende eiqui, facer unha homenaxe a terra donde eu nacin, e aquelas mulleres que,  casi me crieron, e as que le estou moi agradecido, por ser como son, e sobre todo, a miña tia Jesusa, muller liberal donde as haxa, que me apoiou en todas aquelas cousas nas que estaba a contra-rio.

 A aldea é a Teixeira (ainda que agora le queren cambiar o nome polo de La Tejera, olvidandose que sempre foi galega e que algunha vez pertenceu o Conventus Bracarense, da antiga Galaecia), está situada nunha cunca formada o norte de Portugal de forma artificial, polas distribucions politico-administritavas que hai uns cantos séculos se fixeron , e que perduran.

 Ë unha aldea do concello de Hermisende, fácil de localizar en calquer mapa, que está a uns mil cen metros de altitude sobre o nivel do mar na parte sur da serra da Gamoneda, que é unha altiplanicia caseque chaira donde entre outras cousas, nace o rio Túa as veces chamado Gamoneda, e no que está unha extensión de serrania de arrendo a trashumancia, propiedad de accionistas, cousa que ahora alguen pretende olvidar, porque os interese que xeneran os eólicos parece que le interesan a uns poucos. Que ninguen se esquenza que hai escrituras públicas sobre a titularidade, e que ó mellor ocurreselle pedir explicacions sobre o tema a calquera que sinta os seu dereitos lesionados.

 Digresión feita, imos o que queriamos ir: Alá polo ano mil novecentos cuarenta e nove ou cincuenta, (teria-o fácil preguntando a fillos de aqueles homes, que inda viven), veu unha invernía bastante severa. Nevaba polo día e xeaba pola noite. Eso durante mais de quince días, o que fixo que, axudado pola altitude, e porque o único medio de transporte era o burro, é porque nevaba sobre xeado, fixo que a Teixeira estivese incomunicada caseque un mes.

 A invernia transcurria dun xeito, que uns dirian que bon e outros que mau. Todo dependería do o enfoque que cada quen le dera. Bon pros que non tiñan moita gana de erguerse pola mañá, e mau para os que creian que estar demasiado tempo na cama levaba ó persoal a maus pensamentos, verbas é obras.

 A cas da miña avoa Martina (Non poño aboa por que non digan), estaba nas Moreiriñas, xusto no medio da aldea. Frente por frente estaba a casa da tia Xabel e do ti Pedro, personas as que lembro con moito cariño e as que le quixen moito. Entre eles a avoa tratabanse de compadres, e creo que eso era unha cousa moi seria e importante. Tamén era a casa donde todalas noites se facia un fiadeiro, arredor dunha fermosa carracheira no medio da lareira, cos seus escanos negros de madeira de castañeiro e afumados, cos lareiros da chourizas por enriba do lume, é seguramente con algún botelo, pigureiro e alleiras penduradas.

 Naqueles días, con aquela invernía deshumanizada, deule por chegar por ali unha gripe, que, da noite a mañá, fixo encamar a mais de medio pobo. Esto con ser grave, non foi o peor. O peor foi que en dous días morreron tres homes por mor da gripe.

 Pasaron dous días e, non se podia ir a Hermisende, que era donde residia o médico, polo que o certificado de defunción non se podia ter, por non poder pasar a portela, e porque caseque que todo quisque, estaba na cama.

 Tampouco habia cura para enterrar os defuntos, pois éste vivia en Cstrelos.

 Habia un problema, os mortos habia que enterralos, mais, sen certificado de defunción e sen crego, ¿Cómo se facia?.

 Habia un posto de Carabineros, pero para éstas cousas eran incompetentes, aparte de que a metade estaban maliños. Bueno a metade caseque non, pois habia cinco.

 O fin nun concello dos veciños decidiron enterralos, e xa se farian os deberes mais tarde, cando a purtela de Meixende fora transitable.

 Habia dous cadaveres cerca do cementerio, un era o do ti Angel Gordo, e o outro no recordo quen era, con éstes houbo pouco problema para transportalos, pola cercanía, no caso do ti Gordo, solo uns vinte ou vitecinco metros.

 O problema foi co ti “Alifonso”, que vivia no fondo da aldea, e habia que pasar polo Tolaco, lugar donde a neve e a xeada fixeran das súas, por estar a zona a escáncara, esbaragábase, sí ou tamén, ainda que os zamancos levaban boas chatolas, e penso que as caixas para enterralos non debian existir.

 Creo que o final as autoridades foron benevolentes co persoal, e da papelamia non se dixo nada.

 ¡Aqueles eran problemas, e non os de ahora!, Aparte de todo o contado, a comida nas casas non sobraba, pero os contos na lareia da tia Xabel, no esmorecian ningunha noite.

 Por certo o ti Pedro, con mais de noventa anos, é xa case sen vista, vile eu matar un coello, que saira a lume de carozo diante dun can. Como él decia que via mal pregunteile qué como o fixera e dixome; ¡orienteime polo ruido!

Posted by Xabrés da Teixeira at 15:49:17 | Permanent Link | Comments (1) |

15/10/2008

¡PODERIASE FACER ALGO!

AGRICULTURA ECOLÓXICA NAS FRIEIRAS.-

 

Neste vrao que acaba de rematar, nun dos percorridos pola comarca de A Mezquita, entremos nun supermercado que hai na parte baixa do que antes era o toural, coa idea de mercar  algo de carne para levar para Sancibrao de Hermisende, atopémonos cunha agradable sorpresa.

 Habia na sección de frutas e verduras, dúas clases de tomates, as que chameron a miña atención pois é un dos meus frutos estiais preferidos.

 Preguntémosle a persoa que nos estaba atendendo cual era a diferencia, e contestounos que uns eran colleitados na propia zona do axuntamento.

 Merquemos uns poucos, para probar así como uns pementos, que nos dixo que tamen eran da zona.

 Cando aquela tarde fixemos a primeira ensalada, quedemos francamente abraiados ó comelos : ERAN IGUALIÑOS OS QUE EU RECORDABA DA PORTELIÑA.

 Pel blandiña, mais ben pouca, carnosos con zume, cheos e cun sabor maduro e lixeiramente ácido. FRANCAMENTE BOS.

 Todo o anterior seria normal, pois podia haber un bo colleiteiro na zona, mais o verdadeiramente importante e digno de reseñar, é, que na zona hai unha asociación de mulleres traballadoras de unha agricultura ecolóxica.

 Cando voltabamos para Vigo, volvimos a entrar na devandita tenda a mercar mais tomates, trouxemos unha caixa de cinco kilos, que nos fan as delicias todolos serans.

Foi nesta xeira cando nos faleron desa especie de cooperativa de mulleres, que comercializan tomates, pementos, xudias verdes, e otro productos, todos o parecer de unha calidade excepcional, e uns precios incluso un chisco mais baixos que os productos, digamos industriais.

 Na próxima viaxe que fagamos a Val dos Marcos, tentaremos informarnos mais e mellor sobre esta iniciativa, que creo moi interesante para a zona e sobretodo para os que de cando en vez vamos por alí, que podemos mercar productos de caliade e sobre todo dos nosos.

 ¡Cuánto me gustaría que no noso Axuntamento oubera unha iniciativa igual!.

 Incluso estaria disposto a partipar nel, na medida das miñas posibilidades, tanto traballando no proxecto e nas hortas, como tentando vender os productos. En definitiva probar non seria costoso e para facer unha proba, no seria necesario plantar demasiados productos. O mellor poderianse vender tamen nos establecimentos da zona.

 Estou disposto a escoitar a todo aquel ou aquela que queira tentalo. Se hai xente interesada, seria cousa de facer unha reunión e falar delo. ÁNIMO.

Posted by Xabrés da Teixeira at 15:16:34 | Permanent Link | Comments (1) |

14/10/2008

IN MEMORIAM

 

O ELOI E AS ABELLAS.

 

Vai uns días fixo un ano, que o meu amigo Eloi decidiu abandonarnos, despois de unha larga enfermidade, que nos últimos meses da súa vida agravouse co desenlace xa conocido,

 Hoxe, un día calquera do mes de Outubro, eu desde aiqui quero facerle o meu homenaxe, simplemente porque quero, porque é un amigo, é meu primo, e fillo dunha das mulleres que eu mais queria en Val dos Marcos.

 Cando eramos mozos, no século pasado, chegaban as festas de Hermisende, cousa que daquela era un acotecimento esperado por todos, pois traian orquestras, bailabamos caseque todo o dia, e, se se podia, ligábase algo.

 Uns días antes da festa, a tia Maria Rosa, mai do Eloi, decidiu que tiña que ir a castrar o mel as colmeas de Amiñeira, donde habia tres ou catro colmeares, daqueles feitos en trobos con cuberta de louxa e base de idem.

 Meu amigo tiña un problema coas abellas. Como algunha le clavara o aguillón, fora donde fora, caseque sin solución de continuidade, inchabale a cara, sobre todo as pálpebras e toda a parte darredor dos ollos, o que facia que durante un tempo no podia ver, e o mais chungo era que se le picaban aquel día, escarallabe a festa de Hermisende.

 Enton, a petición expresa da tia Maria Rosa, fun eu con eles. Hai que decir que eu non tiña, e sigo igual, nin puñetera idea de cómo se castraba, é mais, solo sei de apicultura que, eses bichiños chamados abellas,  que apartede de facer cera e mel, pican como tolas e a picadura doe que fai rabear.

 A mai do Eloi dixome que eu solo tiña que axudarle a levantar a tapa do trobo, que o resto faciao ela.

 O Eloi solo iba para axudarnos a traer a carga.

 Cheguemos as colmeas, fixemolo traballo, e collimos os panais de mel en función da carga que tiña cada trobo, metimolos nos caldeiros que levabamos o efecto, e entre a tia Maria Rosa e mais eu, transportemos o mel os prados da Riveira, donde nos esperaba Eloy, cunha burra na que traeriamos todo.

 As abellas xa nos deixeran en paz, os caldeiros ian metidos en sacos, e xa non habia perigo.

 Subimos pola Mallada polo camiño das Latas, pasemos o Poulo do Mexacan, e cando caseque estabamos chegando os primeiros prados de Cadavais, o Eloi soltou un berro, creo que incluso soltou unha verba malsonante.

 Acababa de aferroálo una abella, que ninguen soupo de donde saira.

 Cando cheguemos a casa, a inchazón era xa manifesta. Non vos quero contar como estaba ó dia seguinte. A parte da cara diferenciabase do cachazo, en que non tiña pelo, mais estaba toda a caluga redonda.

 Hai que decir, que o asunto non foi demasiado gordo, ou a abella non tiña demasiado veleno.

 O día da festa, xa caseque non se le notaba, fumos a ela, e o que non recordo, e, si liguemos ou non.

 Apertas Eloi, xa nos veremos.

Posted by Xabrés da Teixeira at 00:02:36 | Permanent Link | Comments (3) |
1 2